Mikro Region

Mikro region Istočna Srbija

Teritorija koja je obuhvaćena projektom nalazi se u statističkom regionu Južne i Istočne Srbije, na severu se graniči sa Rumunijom, a na istoku sa Bugarskom. Istočna Srbija se prostire između Dunava i dva koridora: Koridora X (Srbija) i koridora IV (Bugarska).

Projektni Mikro region Istočne Srbije obuhvata Borski okrug u kojem se nalazi grad Bor i opštine Majdanpek, Kladovo, i Negotin, Zajčarski okrug u kojem se nalazi grad Zaječar i opštine Boljevac,  Knjaževac i Sokobanja, kao i opštine Aleksinac i Svrljig koje se nalaze u Niškom okrugu.

Od navedenih deset opština, pet je pograničnih, a ukupna dužina granice sa EU na ovom području iznosi više oko 340 km. Ono što je decenijama unazad smatrano za veliku slabost, a to je pogranični karakter ovog kraja, sada postaje vidljiva prednost.

Kratak prikaz poljoprivrede i prehrambena industrija Mikro regiona Istočne Srbije

Istočna Srbija predstavlja veoma pogodno područje za razvoj poljoprivrede zbog dobrog kvaliteta zemljišta, povoljne klime i postojanja brojnih izvora vode. Posebne šanse za investitore ogledaju se u mogućnosti proizvodnje kultura koje zahtevaju korišćenje postojeće radne snage ,kao što je proizvodnja povrća, voća, duvana i sličnih proizvoda. Investitorima se pruža prilika da iskoriste konkurentsku prednost relativno jeftine, a kvalitetne radne snage.

Značajne mogućnosti za razvoj ima i svaka proizvodnja koja će koristiti velike površine pod livadama i pašnjacima kojima obiluje ovaj region u Srbiji. Zbog relativno dobro očuvane životne sredine postoje dobri potencijali za razvoj organske proizvodnje i proizvodnje koja zahteva sertifikaciju i nezagađenu okolinu kako za sakupljanje proizvoda iz prirode ,tako i za gajenje, te zaštita geografskih oznaka porekla proizvoda.

Obradive površine predstavljaju 51% od celokupne teritorije (304.370 ha) Istočne Srbije. Najrazvijenije oblasti poljoprivrede su stočarstvo, ratarstvo, voćarstvo i vinogradarstvo.

Prema kriterijumu preovlađujuće nadmorske visine i nagiba terena, najveći deo Istočne Srbije prostire se terenima na 200-350 m n.v., koji su u nižim predelima naročito pogodni za uzgajanje vinove loze, a u višim – voća. Ravničarska područja, pogodna za intenzivnu ratarsko-povrtarsku proizvodnju su relativno skromno zastupljena plodnim zemljištima Ključa i Negotinske nizije.

U proseku, oko 55% ukupnih poljoprivrednih površina čine oranice, blizu 40% livade i pašnjaci, 2,9% voćnjaci i 2,7% vinogradi. Na takvim nivoima upravnih okruga ovi odnosi su bezmalo identični, dok se opštine međusobno bitno razlikuju, pre svega, u pogledu zastupljenosti oranica (njive i skromne površine vrtova), voćnjaka i vinograda, odnosno livada i pašnjaka, primarno u zavisnosti od geofizičkih uslova.

Ovaj region je tradicionalno poznat po voćarstvu i vinogradarstvu. Trešnja, višnja i malina su tri vodeće vrste voća koje se izvoze iz ovog regiona. Proizvodnja višnje je 6.266 tona godišnje, trešnje – 2.334 tona, maline – 352 tona, jagode – 924 tona, kajsija – 676 tona, šljive – 16.657 tona, jabuka – 6.276 tona i kruške – 2.862 tona godišnje.

Ambijent je povoljan za vinogradarstvo (klima, reljef i zemljište). Područje prema Dunavu između Kladova i Negotina, oko Timoka između Negotina i Zaječara i u okolini Knjaževca su najpoznatija vinogorja.

Što se tiče žita, najčešći usevi su kukuruz i pšenica (preko 50% obradivih površina). Povrće se uzgaja uglavnom duž Timoka zbog dostupnosti vode i povoljnog zemljišta za povrtarstvo (aluvijalni nanosi, itd.).

Istočna Srbija ima odlične prirodne uslove za razvoj stočarstva (jednogodci, ovce i koze, živina) i razvoj mini farmi živine i nojeva. Već postoje neke važne klanice i kapaciteti za preradu, od čega treba izdvojiti „STOKOIMPEX“ Knjaževac – klanicu sa potrebnim EU sertifikatima.

Ovakva situacija,s obzirom na uslove za stočarsku proizvodnju, ukazuje na značajne neiskorišćene potencijale u mikro regionu Istočne Srbije.

Kada se radi o lekovitom bilju i šumskim plodovima, izuzetni prirodni uslovi sa različitim biljnim vrstama postoje na Staroj planini, Rtnju, Devici, Deli Jovanu i Miroču. Skupljanje i prerada lekovitog bilja najrazvijenija je na području Sokobanje, gde se nalazi i firma „Adonis“, jedan od najvećih prerađivača lekovitog bilja u Srbiji.

Od posebnog značaja mogu da budi i lokalni fondovi za razvoj poljoprivrede. Svaka od opština u Istočnoj Srbiji ima svoj sopstveni, lokalni razvojni fond za podršku poljoprivredi. Ovi fondovi mogu pružiti različitu (tehničku i finansijsku) podršku projektima u poljoprivredi.

Potencijali za investicije u poljoprivredi i prehrambenoj industriji u mikro regionu Istočne Srbije su mnogobrojni.

Ovom prilikom ćemo navesti samo neke od njih:

  • primarna poljoprivedna proizvodnja – pre svega voćarstvo i vinogradarstvo
  • stočarstvo – pre svega ono koje je vezano za brdsko-planinske predele
  • otkup i prerada voća
  • izgradnja preradnih kapaciteta – pre svega u voćarstvu, vinogradarstvu i stočarstvu
  • uspostavljanje poslovne saradnje sa postojećim proizvodjačima i firmama u regionu
  • zajednička ulaganja sa postojećim firmama u region

Turizam u Mikro regionu Istočne Srbije

Istočna Srbija obiluje turističkim potencijalima. Kao najvažniji turistički potencijali se ističu: reka Dunav sa Đerdapskom klisurom, Nacionalni park Đerdap, visokoplaninski masivi od kojih dominira Stara planina i Sokobanja kao jedna od dve najveće srpske banje.

Kulturna baština je zastupljena sa arheološkim nalazištima, spomenicima kulture, etno-vrednostima tradicionalnih sela i to: arheološka nalazišta Gamzigrad-Felix Romuliana, Ravna-Timacum minus, Diana-Zanes, Trajanova tabla, Trajanov most, Vrelo-Šarkaman, Lepenski Vir, srednjevekovno utvrđenje Fetislam, Sokograd, brojni manastiri i sl.

Termomineralni izvori i pogodna klima, omogućavaju celogodišnje korišćenje banjskih potencijala u prvom redu Sokobanje, kao i Gamzigradske i Brestovačke banje. Postoje potencijali za dalji razvoj